11.sınıf edebiyat yazılıda çıkabilecek tüm sorular ve cevapları

11. SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ 1.DÖNEM 1. YAZILI SORULARI
Ne gam pür-âteş-i hevl olsa da gavgâ-yı hürriyet
Kaçar mı mert olan bir can için meydân-ı gayretten

Ne mümkün zulm ile bîdâd ile imhâ-yı hürriyet
Çalış idraki kaldır muktedirsen âdemiyetten (Namık Kemal- Hürriyet Kasidesi)

S.1-Yukarıdaki beyitleri açıklayınız. (10)
S.2-Yukarıdaki beyitlerden hareketle Namık Kemal’in fikir ve sanat anlayışı hakkında bilgi veriniz. (10 )
S.3-Divân edebiyatındaki klâsik kaside ile bu kasidenin temel farklılığı hangi noktadadır ? Belirtiniz. (5)
S.4-Romantizm akımının beş önemli özelliğini yazınız. (5)

MUKADDİME: (Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi)
Mademki toplum içinde yaşayan halk bunca kanunla sorumludur, elbette yazarları kendi vatanının yararına dair fikirler sunmayı kazanılmış haklarından sayar. Eğer buna bir kanıt aranacak olursa eğitilmiş milletlerin yalnız politika gazetelerini göstermek yeterlidir.
Bu durum devletçe de uygun görülmüştür ki Tanzimat’ın oluşumunda gazete çıkarılmasına izin verilmişti. Hatta Müslüman olmayan azınlıkların çıkardığı gazeteler haklarının bile ötesindedir. Fakat asıl Osmanlı gazetelerinin bahsine gelince şimdiye kadar kimse özel gazete çıkarma ihtiyacı duymamıştır. Hele şükürler olsun ki bu durum sonunda gerçekleşti.
Şimdi bu gazete ülke içerisinden ve dışarısından haberler verecek olmasından ötürü Tercüman-ı Ahval adı verilmesi uygun görüldü. Bu gazetenin çıkarılması gereği açık ve net bir şekilde ortadadır ki bu sebeple bu ihtiyaca cevap vermek üzere çıkarılacaktır. 21.Ekim.1860 Tercüman-ı Ahval’’
S.5-Yukarıdaki metnin konusu nedir ? Belirtiniz. (5)
S.6-Yukarıdaki metinden çıkarılacak en kapsamlı yargı nedir ? (5)
S.7-Gazeteye bu ismin verilmesinin sebebi nedir ? Yazınız.(5)
S.8-Yenileşme döneminde a) toplumu bilgilendirmek ve eğitmek için hangi yazı türleri kullanılmış; b) Tanzimatla birlikte edebiyatımıza hangi yeni kavramlar girmiştir. (10)
S.9-Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Edebiyatıyla edebiyatımıza girmiş türlerden biri değildir? (5)
a) Makale b) Roman c) Tiyatro d) Öykü e) Gazel

S.10-Aşağıda verilen eserlerden hangisi Namık Kemal’in değildir? (5)
A) Tahrib-i Harabât B) İntibah C) Cezmi D) Celâlettin Harzemşah E) Harabât

S.11-Aşağıdakilerden hangisi, Şinasi’nin edebiyatımıza getirdiği yeniliklerden biri değildir? (5)
a) İlk özel gazeteyi çıkarması b) İlk makaleyi yazması c) İlk tiyatro yapıtını yazması
d) İlk noktalama işaretlerini kullanması e) İlk romanı yazması
S.12-Tanzimat Devri Türk Edebiyatı’nın özellikleri göz önünde bulundurulursa, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (5)
a) Tanzimat Devri Türk Edebiyatı’nın Birinci Dönemi’nde şiire, özgürlük, vatan, adalet gibi kavramlar girmiştir.
b) Klasik Türk Edebiyatı’ndaki bütün nazım şekilleri bırakılmıştır.
c) Tanzimat Devri Türk Edebiyatı’nın İkinci Dönemi’nde şiirin konusu nazım şekilleri genişletilmiştir.
d) Hikaye, roman, tiyatro türlerine, ilkin, Tanzimat Devri Türk Edebiyatı’nda yerli örnekler verilmiştir.
e) Tanzimat Devri Türk Edebiyatı’nın romanı, genellikle romantizmin etkisindedir.

S.13-“Batılılaşma Osmanlı toplumunda öteden beri süregelen kültür ikiliğini daha da keskinleştirmiş değil midir?”
Yukarıda vurgulanmak istenen ikilik, edebiyat alanında düşünülse bu, aşağıdakilerden hangisinde bütün yönleriyle görülebilir? (5)
A) Tekke edebiyatı – Halk edebiyatı B) Tasavvufi Divan edebiyatı – Tasavvufi Halk edebiyatı
C) Aydın zümre edebiyatı – Halk edebiyatı D) Batı etkisinde Türk edebiyatı – İslami Türk edebiyatı
E) Divan edebiyatı – Tekke edebiyatı
S.14-Aşağıdaki soruların doğru mu, yanlış mı olduklarını yanlarındaki kutulara işaretleyiniz. (5)
1. Osmanlıda Tanzimat döneminde çıkan ilk resmi gazete Tercüman-ı Ahval’dir. ( )
2. Tanzimat edebiyatı I. Dönem sanatçıları ‘’sanat, toplum içindir.’’ görüşünü savunurlar. ( )
3. Edebiyatımızdaki ilk yarı resmi gazete Takvim-i Vakayi’dir. ( )
4. Tanzimat I. Dönem sanatçıları için öncelikli olan yarardır. ( )
5. Tanzimat edebiyatı makale, fıkra, roman, hikâye, tiyatro gibi edebi türleri de getirmiştir. ( )
S.15- Aşağıdaki rakamları aşağıdaki kutuların içine uygun şekilde yerleştiriniz. ( 7 )
İlk Resmi Gazate
1-Taaşşuk-ı Talat u Fıtnat
Vatan Yahut Silistre 2-Şinasi

İlk Noktalama işareti
3-Mesnevi
Felâtun Bey’le Rakım Efendi 4-Sergüzeşt

İlk Yerli Roman
5-Takvim-i Vakayi
Sami Paşazade Sezai 6-Namık Kemal

Beyit sayısı sınırsız Kafiye düzeni aa bb cc şeklinde olan şiir türü 7-Ahmet Mithat Efendi

S.16- Halk-Divan-Tanzimat Edebiyatının bazı özellikleri verilmiştir. Bu özelliklerden hareketle siz de boş olan bölümleri uygun şekilde doldurunuz. ( 8 )
HALK EDEBİYATI DİVAN EDEBİYATI TANZİMAT 1. DÖNEM
1. 1.Aruz ölçüsü kullanılmıştır
1.
2.Koşma-Mani-Semai vb. türler vardır. 2. 2.
3.Halkın anlayacağı bir sanat yapılmıştır 3. 3.
4. 4. 4.Batıdan etkilenmişlerdir.

SORU 1- a)Kürsî-i İstiğrak ve Hürriyet Kasidesi’nin söyleyiş tarzı bakımından birbirinden farklı olması hangi sebeple açıklanabilir?
(10)

b)Kürsî-i İstiğrak adlı şiirin temasının günümüz için ifade ettiği anlam ve değeri bulunuz… (5)

SORU 2-Aşağıdaki şemada kutucukların altına Tanzimat Dönemi Edebiyatını etkileyen sanat, edebiyat akımları verilmiştir. Derslerde incelemiş olduğumuz ve yaptığınız araştırmalardan hareketle şemadaki bu kutucuklara Tanzimat dönemi Edebiyatını etkileyen sanat ve edebiyat akımlarıyla olan eser, yazar ve kavramları yazın. (15)

Romantizm Realizm Klasisizm

SORU 3-Müştak Bey hakkında bilgi verin?(10)

SORU 4-Tanzimat Döneminin yaşama biçiminden hareketle Şair Evlenmesi adlı tiyatro metninin olay örgüsünde dile getirilenlerin gerçeklikle ilişkisini belirtin?(10)

SORU 5- a)Sergüzeşt romanında ele alınan toplumsal sorunları günümüz toplum hayatıyla ilişkilendirmek mümkün müdür? (10)

b)Anlatıcı kimi, neyi, nasıl anlatmıştır? (5)

SORU 6-Tanzimat Dönemi sanatçılarının, edebi eserin yazılış amacı ve işlevi konusunda nasıl bir anlayışa sahip olduklarını ifade ediniz. (10)
Tanzimat Dönemi(I. dönem) sanatçıları “sanat toplum içindir” anlayışını benimser ve yazılarını bu ilkenin üzerine bina eder. Doğal olarak da yazılar bilgi verme yönü ağır basan yazılar olur.

SORU 7- Sergüzeşt romanının sizi en çok etkileyen bölümü neresidir? Niçin? (10)

SORU 8- a)Namık Kemal’in fikri ve edebi kişiliğini açıklayınız.(10)

b) Hürriyet Kasidesi size neler hissettirdi? (5)

CEVAPLARI

1- a) Kürsî-i İstiğrak ve Hürriyet Kasidesi’nin söyleyiş tarzı bakımından birbirinden farklı olması hangi sebeple açıklanabilir?
Hürriyet Kasidesi toplumsal bir gereklilik üzerine bina edilmiştir. Şiirin şekil özellikleri bakımından eski gelenekleri kıramamıştır. Bu kaside ise kişisel bir konu işlemiş ve tamamen eski şiir türlerinden farklı bir düzende yazılmıştır. İki şiirin arasındaki bu farklı edebî bakış açısı şairlerin anlatış biçimlerinin farklı olmasını sağlamıştır.

b) Kürsî-i İstiğrak adlı şiirin temasının günümüz için ifade ettiği anlam ve değer: Bu şiirin teması günümüzde de çok önemli bir noktaya tekabül eder. Zira gittikçe manevi değerlerini kaybeden bir toplumda yaşıyoruz. Bu manevi çöküş beraberinde psikolojik kararsızlıkları ve inançsızlığı da getiriyor. İnsanlar çok şiddetli iç ikilemler yaşıyor. İşte tam bunların yanında bu şiirin teması önem kazanıyor. Çünkü bu şiirde doğadaki müthiş dengenin ve hayatın o yüce yaratıcının varlığına, gücüne ve birliğine delil olduğu vurgulanıyor.

SORU 2- Tanzimat dönemi Edebiyatını etkileyen sanat ve edebiyat akımlarıyla olan eser, yazar ve kavramlar

ROMANTİZM

-Hürriyet
-Melankoli
-Hüzün
-Duygusallık
-Bireysellik
-Tabiata kaçış
-V.Hugo
-Sefiller
-Namık Kemal
A.Mitat Efendi

REALİZM
-Gerçeklik
-Gözlem
Objektiflik
-Sade ve anlaşılır bir dil
-Sanat sanat içindir
-Balzac
-Sthendal
-Maupassant
Recaizade M.Ekrem
-S.Sezai

KLASİZM

-Konu ve olaylarda gerçeğe benzerlik
-Akıl ve sağduyuya önem vermek
-Toplumsallık
-Eski Yunan ve Latin eserlerine dönme çabası
-Kuralcılık
-Açık -anlaşılır dil
-Moliare
-La Fontaine

3-Müştak Bey: Şinasi’nin Şair Evlenmesi adlı tiyatro eserindeki baş kahramandır. Kumru ile görü usulü evlendirilmek istenir. Mağdur ve horlanan bir tiptir. Görücü usulü evlenmeye zorlanmıştır. Kendisine gösterilen kızın ablasıyla evlendirilmek istenmesine karşı çıkar. Daha sonra kumru ile evlenir.

4- Tanzimat Döneminin yaşama biçiminden hareketle Şair Evlenmesi adlı tiyatro metninin olay örgüsünde dile getirilenlerin gerçeklikle ilişkisi:
Tanzimat döneminde görücü usulü evlenme çok yaygındır. Bu usulün ortaya çıkardığı birçok da sorun vardır. Ondan dolayı bu metinin teması, zamanının toplumsal gerçekliğine uygundur.

5- a)Sergüzeşt romanında ele alınan toplumsal sorunların günümüz toplum hayatıyla ilişkilendirilmesi:
Günümüz Türk toplumunda kölelik sorunu yoktur. Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir ve köleliği bırakın, hamallık yapmak veya yaptırtmak bile suçtur. Ama bu sorun dünya genelinde maalesef %100 bitmiştir diyemeyiz. Hala bazı geri kalmış ülkelerde bu sistem el altından yürümektedir.
b)Anlatıcı kimi, neyi, nasıl anlatmıştır?
Anlatıcı; bir esir kız olan Dilber’i, onun yaşamına dair her ayrıntıyı biliyormuşçasına anlatmıştır. Oluşan olay dizisindeki psikolojik çıkarımları genel bir kabulle ifade etmeye, özen göstermiştir.
6- Tanzimat Dönemi sanatçılarının, edebi eserin yazılış amacı ve işlevi konusunda sahip oldukları anlayış:
Tanzimat Dönemi(I. dönem) sanatçıları “sanat toplum içindir” anlayışını benimser ve yazılarını bu ilkenin üzerine bina eder. Doğal olarak da yazılar bilgi verme yönü ağır basan yazılar olur.

7- Sergüzeşt romanının Bizi en çok etkileyen bölümü;
Her insan doğuştan, insan olduğu için bazı haklarla doğar. Bunlardan belki de en önemlisi hürriyettir. Bir insan hürriyeti elinde olmadan yaşasa ne işe yarar. Zira o; normal bir insanın gördüğü saygıya hiç ulaşamamanın hüznüyle yaşar. Onun için bu romanın en etkileyici bölümü Dilber’in kendini Nil’in sularına bıraktığı bölümüdür. Bir insanın özgürlüğü elinden alındığı için intihar etmesi ne acıklı ve akıl almaz bir olaydır.
8- Namık Kemal’in fikri ve edebi kişiliği:
Namık Kemal bir vatan sevdalısıdır. Bunun yanında, bir özgürlük savaşçısıdır. Ona göre özgürlük büyükten başlar ve tüm alemi kaplar. Burada bahsi geçen büyüklük devlettir: Devlet özgür olmadan içindekilerin özgürlüğü düşünülemez. Onun için onun hayatında tam bağımsız ve güçlü bir devlet kurmak çok büyük bir arzudur. Yaşadığı dönemde getirdiği fikri açılımlarla ve kökleşik edebiyatın kabullerinin yıkılıp (Örneğin:İçeriğin parça değil bütün olarak güzellik oluşturması görüşü…) milli bir edebiyat kurulması yönündeki çabalarıyla çok önemlidir. Ona göre her şey haddi kadar özgür olmalıdır.

b) Hürriyet Kasidesi bize neler hissettirdiği:
Bu kaside sayesinde o dönemin hürriyet yargılarını öğrendim. Buna paralel olarak, o zaman istenilen hürriyetin, bugün yaşanılandan ne kadar geri olduğunu anladım. Fikri benimsemelerim bir milletin kaderinde ne kadar söz sahibi olduğunu ve düşünce olarak ileri olamayan kavimlerin ne kadar sayısal(dijital) bilimlerde ilerlerse ilerlesin ileriye dönük bir adım atamayacaklarını kavradım.

SORULAR VE CEVAPLARI

1- a) Zavallı Çocuk adlı tiyatronun sonu şöyle biter:
Şefika , babası Halil Bey’ in öksüz bir akrabası olduğu için yanına aldığı Ata ile birlikte büyümüştür. Bir süre sonra zengin bir paşa ile evlendirilmek istenen Şefika , gönlü Ata’ da olduğu için bu acıya dayanamaz ve hastalanır. Kısa süre içerisinde verem , Şefika’ yı ölümün eşiğine getirir. Okuldan izinli gelen tıbbiye öğrencisi Ata , Şefika’ nın ölmek üzere olduğunu görünce , eczaneden aldığı zehri içer , ikisi birlikte ölürler.

b)Eserin sonunu ben nasıl bitirirdim: ben olsaydım eserin sonunda kahramanları öldürmez, kavuştururdum. Ölüm insanı melankoliye sevk ediyor. Seven insanları yaşaması gerekirdi.

2-Tanzimat dönemi edebiyatını etkileyen siyasi yapı:
Osmanlı Devleti bu dönemde yapılan savaşların kaybedilmesiyle toprak ve insan kaybetmektedir.Bu durum devletin siyasi alanda manevralar yapmasına neden olmuştur. Padişah mendi yetkilerini Tanzimat ve ıslahat fermanlarıyla sınırlandırmıştır.Gayrimüslim azınlıklara pek koç haklar verilmiştir.Devletin yeniden yapılandırılmasına başlanmıştır.Devletin kademelerindeki bu değişiklikler meşrutiyete geçilmesine neden olmuştur. Yapılan yenilikler, devletin çöküşünü durduramamıştır.
3- Şair Evlenmesi oyununun temasının bugünün şartlarında yorumlunması:
Bu eserin yazılmasının ardından asır geçmesine rağmen, günümüzde hâlâ daha görücü usulü evlilikler yapılmaktadır. Bu eserin teması hâlâ geçerliliğini korumaktadır. Ama günümüzde bu eser yazılsaydı; oldukça azalan görücü usulü evlilikleri değil, büyük ihtimalle birbirinin huyunu iyi tanımadan evlenmeyi ve boşanma noktasına gelmeyi tema edinirdi. Bu da bu metnin günümüze uyarlanmış bir nevi yeni sürümü olurdu. (yorumlanmış hali olurdu.)

4- Sami Paşazade Sezai, Sergüzeşt romanını yazarken Tanzimat Dönemi toplumunun özelliklerinden ve yaşayışından etkilenmiş midir? Yazar, romanda anlattığı olay ve kişilerle karşılaşmış olabilir mi?
Yazar; bu eseri verirken, yaşadığı dönemdeki önemli bir toplumsal sorunu temel almıştır. Bu sorun da Osmanlı’daki kölelik sistemidir. Bu sistem bir zamanlar Avrupa’daki kadar sert olmasa da insanlık dışı bir yelpazede gerçekleşmektedir. (Şunu da unutmamak gerekiyor ki, Osmanlı’da köleler azat olabiliyor; hatta padişahın birinci hanımı olmayabilmeye dahi terfi edebiliyorlardı.) Bu sistem başta aydınlar olmak üzere halktan bazı kesimlerin büyük tepkisini çeken bir sistemdir. Zamanının birçok eserinde bu köklü sorunun izleri görülmektedir. Bu olayların olduğu zamanlarda da tüm anlattıklarımızdan dolayı bu tür insanlara rastlamak oldukça olağandır.

5-a)Sergüzeşt romanı okuyucuyu bilinçlendirmek için ahlaki ve sosyal sorunlarla ilgili fikirler veya dersler içermekte midir? Ulaştığınız sonuçtan hareketle Sergüzeşt romanının metin-okuyucu ilişkisi bakımından nasıl bir nitelik taşıdığını belirtiniz. (10)
Bu roman insanları ahlaki ve sosyal yönden bilinçlendirmeyi amaçlayan bir romandır. Zaten roman başlı başına bir toplumsal sorunu konu almıştır. Bu sorun da köleliktir.
Tanzimat döneminde yazarlar okuyucuya bolca bilgi yüklemek ister. Sergüzeşt’te de bu açıkça görülür. Yazar bu romanda insanları köleliğin kötülüğü bakımından bilgilendirmek istemiştir.

b)Tanzimat Dönemi romancılarının, edebi eserin yazılış amacı ve işlevi konusunda nasıl bir anlayışa sahip olduklarını ifade ediniz. (5)
Tanzimat Dönemi(I. dönem) sanatçıları “sanat toplum içindir” anlayışını benimser ve yazılarını bu ilkenin üzerine bina eder. Doğal olarak da yazılar bilgi verme yönü ağır basan yazılar olur.

6-Kürsî-i İstiğrak adlı şiirin temasının günümüz için ifade ettiği anlam ve değeri bulunuz…
Bu şiirin teması günümüzde de çok önemli bir noktaya tekabül eder. Zira gittikçe manevi değerlerini kaybeden bir toplumda yaşıyoruz. Bu manevi çöküş beraberinde psikolojik kararsızlıkları ve inançsızlığı da getiriyor. İnsanlar çok şiddetli iç ikilemler yaşıyor. İşte tam bunların yanında bu şiirin teması önem kazanıyor. Çünkü bu şiirde doğadaki müthiş dengenin ve hayatın o yüce yaratıcının varlığına, gücüne ve birliğine delil olduğu vurgulanıyor.

7- Hürriyet Kasidesi ve önceki kasidelerin tema yönünden karşılaştırılması:
-Divan şiirinde işlenen temalar-
aşk, doğa güzellikleri, din ve devlet büyüklerine övgü, tasavvuf ve ahlak
-Hürriyet kasidesi’nde işlenen tema-
Hürriyetin bir toplumun esenliğe kavuşması için ne kadar gerekli olduğu ülküsü; kısaca “özgürlük”…

8- Namık Kemal’in fikri ve edebi kişiliği:
Namık Kemal bir vatan sevdalısıdır. Bunun yanında, bir özgürlük savaşçısıdır. Ona göre özgürlük büyükten başlar ve tüm alemi kaplar. Burada bahsi geçen büyüklük devlettir: Devlet özgür olmadan içindekilerin özgürlüğü düşünülemez. Onun için onun hayatında tam bağımsız ve güçlü bir devlet kurmak çok büyük bir arzudur. Yaşadığı dönemde getirdiği fikri açılımlarla ve kökleşik edebiyatın kabullerinin yıkılıp (Örneğin:İçeriğin parça değil bütün olarak güzellik oluşturması görüşü…) milli bir edebiyat kurulması yönündeki çabalarıyla çok önemlidir. Ona göre her şey haddi kadar özgür olmalıdır.

b) Hürriyet Kasidesi bize neler hissettirdiği:
Bu kaside sayesinde o dönemin hürriyet yargılarını öğrendim. Buna paralel olarak, o zaman istenilen hürriyetin, bugün yaşanılandan ne kadar geri olduğunu anladım. Fikri benimsemelerim bir milletin kaderinde ne kadar söz sahibi olduğunu ve düşünce olarak ileri olamayan kavimlerin ne kadar sayısal(dijital) bilimlerde ilerlerse ilerlesin ileriye dönük bir adım atamayacaklarını kavradım.

Kaynak: herdembilgi.blogcu.com

YORUM KÖŞESİ






dokuz − 4 =