İSLAMIYET ÖNCESİ VE SONRASI TÜRK SİİRİ ÖZELLİKLERİ

ISLAMIYET-ONCESI-VE-SONRASI-TURK-SIIRI-OZELLIKLERI

Acep bu derdümün dermanı yok mı
Ya bu sabr itmegün oranı yok mı

Yanarım mumlayın başdan ayaga
Nedür bu yanmagın payanı yok mı

Güler düşmen benüm agladuguma
Acep şol kafirin imanı yok mı

Delüptür cigerümi gamzen oku
Ara yürekde gör peykanı yok mı

Su gibi kanumu topraga kardun
Ne sanursun garibun kanı yok mı

Cemal-i hüsnüne mağrur olırsın
Kemal-i hüsnünün noksanı yok mı

Begüm Dehhani’ye ölmezdin öndin
Tapuna irmegün imkanı yok mı

Hoca Dehhani

1.Aşağıdaki söyleyişlerin siire katkısını açıklayınız.

…oranı yok mı
…payanı yok mı
…imanı yok mı
…peykanı yok mı
…kanı yok mı
…noksanı yok mı
…imkanı yok mı

2.Şiirdeki uzun ses değerlerini önce kısasesmiş gibi daha sonra okunması gerektiği gibi okuyunuz.İki
okunuş arasındaki farklılıkları belirleyiniz.Sonuçları sözlü olarak ifade ediniz.

3.Şiirin her biriminde neler anlatıldığını kısaca defterinize yazınız.Yazdıklarınızdan hareketle şiirin
temasını belirleyiniz.

4.Şair,gazelini nasıl bir ruh hali içerisinde yazmıştır?Şairin ruh halini en iyi ifade eden beyit sizce
hangisidir?Neden?

5.İncelediğiniz ilahi ile hoca Dehhani gazelini aşağıdaki ölçütlere göre karşılaştırınız.

İLAHİ GAZEL

Benzerlikler

Farklılıklar

Nazım Şekli

Nazım Birimi

Kafiye Şeması

Ölçü

Tema

6.a.Aşağıdaki söz sanatlarının şiirde nerelerde geçtigini ve nasıl yapıldığını belirleyerek aşağıdaki
tabloya yazınız.

Benzetme
(Teşbih)

Eğretileme
(İstiare)

Zıtlık
(Tezat)

Soru sorma
(İstifham)

b.Mum,kafir,gamze ve peykan imgelerinin (mazmun) geçtiği mısralar aşağıda verilmiştir.Bu imgelerin
şiirde hangi anlamda kullanıldığını belirleyerek defterinize yazınız.

Yanaram mumlayın başdan ayaga Acep şol kafirin imanı yok mı

Delüpdür cigerümi gamzen oku Ara yürekde peykanı yok mı

7.Şiiri tekrar okuyunuz.Hissettiklerinizi şemaya yazınız.

Hissettiklerim

8.İncelediğiniz gazelden haraketle Hoca Dehhani’nin fikri ve edebi yönü hakkında çıkarımlarda bulu-
nunuz.Çıkarımlarınızı aşağıdaki şemaya yazınız.

HOCA DEHHANİ

5.Etkinlik

Hoca Dehhani ile Yunus Emre karşılaşsa aralarında nasıl bir konuşma geçer?Konuşmaya ilk önce kim
başlar?Aralarındaki diyologları defterinize yazınız.beğendiğiniz diyologları sınıfta canlandırınız.

***ANLAMA VE YORUMLAMA***

.Aşağıda İslamiyet öncesi ve sonrası Türk şiirine ait örnekler verilmiştir.Bu örneklerden hareketle her
iki döneme ait Türk şiirini sonraki belirtilen ölçütlere göre karşılaştırınız.Sonuçları verilen tabloya
yazınız.

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK İSLAMİYET SONRASI TÜRK
ŞİİRİ ŞİİRİ

Benzerlikler

Farklılıklar

Nazım şekli

Nazım birimi

Kafiye şeması

Ölçü

Tema

Dil ve ses

Zihniyet

6.Etkinlik

İslamiyetin kabulu ile Türk toplumunda görülen kültürel değişmeleri sözlü olarak ifade ediniz.

***Ölçme ve Değerlendirme***

1.Aşağıdaki kavram-tanım eşleştirmelerini yapınız.

Vahdet-i vücud Nefis mertebelerini tamamlayıp kemale ulaşmış kişi.

İnsan-ı kamil Varlık tektir.Bu tek varlık,mutlak varlık olan Allah’tır.

Fenafillah Allah dışındaki her şey yani kesret(çokluk) alemi.

Masiva Nefsin arzularından geçip varlığını Allah için görmektir.
Kul bu makamlarda kendinden ve sıfatlarından fani olarak
Hakk’ın sıfatlarıyla beka bulur.

2.Aşağıdakilerden hangisi Yunus Emre için söylenemez.

A)Eserleriyle çağını ve kendinden sonraki dönemleri etkilediği

B)Şiirlerinde hem aruz hem hece ölçüsünü kullandığı

C)Risaletü’n Nushiyye ve Divan olmak üzere iki eserinin olduğu

D)Şiirlerinde tasavvuf,sevgi,hoşgörü gibi konuların işlendiği

E)Arapça ve Farsça kelimeleri sıkça kullandığı

3.Aşağıdakilerden hangisi 13. yüzyılda Anadolu’da meydana gelen sosyal ve siyasi huzursuzlukların
sebeplerinden değildir?

A)Babai isyanları

B)Moğol istilası

C)İnanç ve kültür farklılıkları

D)Osmanlı Devleti’nin sürekli toprak kaybetmesi

E)Haçlı seferi

4.13.yüzyıl şiir dilinin özellikleriyle ilgili verilen cümlelerin karşısına doğru ise”D”,yan-
lış ise”Y” yazınız.

.Yunus Emre’nin dili dönemin sanatçılarına göre daha sadedir. ( )

.Bazı kelimeler ve ekler zaman içinde değişmiş,söyleyiş farklılıkları oluşmuştur. ( )

.Bu yüzyılda oluşmaya başlayan Divan şiirinde Arapça VE Farsça kelimeler kullanılmıştır. ( )

.Bu dönem şiirlerinde kullanılan tasavvufi terimler Türkçedir. ( )

5.Aşağıdakilerden hangisi xIII-XIV.yüzyıl mutasavvıflarından birisi değildir?

A)Aşık Paşa B)Yunus Emre C)Süleyman Çelebi

D)Hacı Bektaş-ı Veli E)Mevlana

6.Aşağıdaki noktalı yerlere uygun sözcükleri yazınız.
.Tasavvufun asıl amacı insanı olgunlaştırmak ve onu…………………yapmaktır.
.Tasavvufun okullarına……………..veya…………….denir.
.Tasavvufta önemli olan Allah aşkıdır.Buna da………………..denir.
.Tekke öğrencisine……………..ya da……………….denir.

7.Aşağıdaki kavramları tasavvufi düşünceye göre tanımlayınız.

.Meyhane:…………………………………………………………………………….
.Maşuk:………………………………………………………………………………
.Saki:……………………………………………………………………………….
.Çile:……………………………………………………………………………….

8.Aşağıdakilerden hangisi Yunus Emre ile Mevlana’nın ortak özelliklerinden biri değildir?

A)13.yüzyılda yaşamış olmaları
B)Genellikle dini-tasavvufi konuları işlemeleri
C)İçinde yaşadıkları toplumu derinden etkilemeleri
D)Engin bir hoşgörüye sahip olmaları
E)Eserlerini sadece Türkçe ile yazmaları

1.ETKİNLİK(86.sayfadaki 2.,93.sayfadaki 3.,102.sayfadaki 4.ve 107.sayfadaki 5.etkinliğe yöneliktir.)

Battalname,Danişmendname ve Deli Dumrul hikayelerinin yazıya gecirildiği;Cemşid ü Hurşid mes-
nevinin yazıldığı dönemi ve bu dönemlerin sosyal özelliklerini araştırınız.Sonucları defterinize
yazınız.

2.ETKİNLİK(110.sayfadaki 2.etkinliğe yöneliktir.)

Olay çevresinde oluşan edebi metinler işlendikden sonra bu metinlerden herhangi birini sınıfta can-
landırmak üzere hazırlık yapınız.

ÖZ ELEŞTİRİ TABLOSU

Bu bölümden önce Yunus
Emre,Hoca Dehhani ve Bu bölümde Yunus Emre,Hoca Dehhani ve tasavvufla ilgili
tasavvuf hakkında
neler biliyorsunuz? neler öğrendim? neleri kavrayamadım?

kavrayamadıklarımı nasıl öğrenebilirim?

b.Olay Çevresinde Oluşan Edebi Metinler

**Hazırlık

.Daha önce beğenerek izlediğiniz bir filmde,okuduğunuz bir kitapta ya da dinlediğiniz bir olayda gecen
aşk veya kahramanlık hikayesi hatırlayınız.Kahramanların kişilik özellikleri ile ilgili neler söyleyebilirsiniz?

1.Etkinlik

”Deniz kenarı,ben,gün batımı”sözcükleri etrafında gelişen kısa bir hikaye yazınız.

**İnceleme

1.Metin

2.Metin-Dede Korkut Hikayeleri
Kaynak: englishpage.blogcu.com

YORUM KÖŞESİ






+ sekiz = 15